Tranh chấp do đóng gói bao bì không thích hợp trong hợp đồng xuất khẩu tôm đông lạnh

1. Bối cảnh hợp đồng

Năm 1994, công ty MH (Việt Nam) ký hợp đồng xuất khẩu tôm đông lạnh cho công ty TL (Nhật Bản), một khách hàng lâu năm thường nhập khẩu số lượng lớn.

TL sau đó ký hợp đồng bán lại cho công ty K (Nhật Bản) và yêu cầu K mở L/C để MH thụ hưởng. Điều kiện giao hàng: CFR Tokyo, cảng đi là Năm Căn (Minh Hải).

Hàng hóa được bốc lên tàu NH của Xí nghiệp Vận tải biển H và người bán nhận được vận đơn sạch (clean B/L).

2. Sự cố vận tải và xử lý ban đầu

Trong khi tàu NH đang chờ bốc hàng của chủ hàng khác, tàu bị cháy tại phòng thủy thủ và buồng lái. Người bán lập tức thông báo cho người mua và mời Vinacontrol giám định.

Kết quả giám định: chất lượng tôm vẫn đảm bảo, nhưng một số bao bì bị hư hại. Người mua đề nghị:

• Người bán đóng gói lại bao bì,

• Chuyển hàng sang tàu khác để kịp giao hàng cho công ty K tại Nhật.

Do là khách hàng quen, người bán đồng ý. Tàu NH cam kết chịu chi phí mua 400 thùng bao bì mới và thuê nhân công tại cảng để đóng gói lại, sau đó chuyển hàng sang tàu S7. Vận đơn của tàu NH bị hủy, thay bằng vận đơn sạch của tàu S7.

3. Khiếu nại của người mua

Khi hàng đến Nhật Bản, người mua khiếu nại: có 360 thùng tôm bị lẫn kích cỡ, buộc phải bán theo giá loại tôm nhỏ nhất. Người mua yêu cầu bồi thường thiệt hại, ước tính khoảng 80 triệu VND.

Để giữ quan hệ, người bán đã bồi thường trực tiếp cho người mua, sau đó khiếu nại Xí nghiệp Vận tải biển H và công ty bảo hiểm BV (bảo hiểm tàu NH). Tuy nhiên, do thuyền trưởng tàu NH đã bị đình chỉ công tác sau vụ cháy và không có bàn giao hồ sơ, sự việc rơi vào bế tắc, chưa được giải quyết.

4. Bình luận & bài học

• Người bán có thể chiết khấu B/L tàu NH tại ngân hàng, nhưng vì chiều theo người mua và chấp nhận đóng gói lại nên mất quyền lợi này.

• Khi đồng ý thay bao bì, người bán lẽ ra cần cử nhân viên giám sát trực tiếp để tránh việc công nhân cảng (không có chuyên môn) gây lẫn lộn kích cỡ.

• Trong thương mại quốc tế, việc bao bì không thích hợp có thể dẫn tới tổn thất đáng kể và khiếu nại, thậm chí khi chất lượng hàng hóa không thay đổi.

• Bài học: Doanh nghiệp cần rõ ràng về trách nhiệm bao bì, giám sát chặt khâu xử lý phát sinh, và lưu giữ hồ sơ để có cơ sở khiếu nại bảo hiểm hoặc vận tải.