Rủi ro bộ chứng từ thanh toán bị giả mạo

Vụ việc gian lận vận đơn trong hợp đồng nhập khẩu sắt vụn năm 2016

Bối cảnh hợp đồng

Cuối tháng 10/2016, một doanh nghiệp Việt Nam (gọi tắt CTV) tại Hà Nội ký hợp đồng nhập khẩu 4.000 tấn sắt vụn nặng từ một doanh nghiệp Nhật Bản (gọi tắt CNC).

• Điều kiện thương mại: CFR Cảng Sài Gòn (Incoterms 2010)

• Giá trị hợp đồng: gần 1 triệu USD

• Phương thức thanh toán: L/C không hủy ngang trả ngay

Hợp đồng có điều khoản thỏa thuận nếu phát sinh tranh chấp sẽ giải quyết tại Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC).

Nghi ngờ chứng từ

Ba tuần sau, CTV nhận bộ chứng từ qua ngân hàng phát hành L/C. Ngân hàng xác nhận bộ chứng từ phù hợp bề ngoài với L/C và UCP 600. Tuy nhiên, CTV nghi ngờ về tính xác thực của vận đơn và báo cáo giám định.

Xác minh gian lận

CTV tiến hành kiểm tra và phát hiện:

1. IMB (International Maritime Bureau): xác nhận vận đơn giả, không do người có thẩm quyền ký phát, số lượng ghi sai.

2. Chủ tàu: cho biết tàu xếp hàng tại Himeiji chứ không phải Fukuoka, hàng không phải sắt vụn, ngày phát hành vận đơn (05/11) sớm hơn ngày xếp hàng thực tế (07/11).

3. NKKK (Nhật Bản): xác nhận báo cáo giám định đi kèm cũng là giả mạo.

Biện pháp khẩn cấp

Trước nguy cơ bị lừa đảo, CTV đã:

• Đề nghị Tòa án Việt Nam áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, yêu cầu ngân hàng tạm ngừng thanh toán L/C. Tòa án đã chấp thuận.

• Nộp đơn yêu cầu VIAC giải quyết tranh chấp, đề nghị hủy hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Ý nghĩa vụ việc

Đây là một vụ điển hình cảnh báo rủi ro trong thanh toán quốc tế bằng L/C:

• Vận đơn và chứng từ thương mại có thể bị làm giả tinh vi.

• Doanh nghiệp cần kiểm tra chéo thông tin với IMB, chủ tàu, cơ quan giám định thay vì chỉ tin vào bộ chứng từ.

• Biện pháp khẩn cấp của Tòa án và cơ chế giải quyết tại VIAC giúp doanh nghiệp bảo vệ kịp thời quyền lợi.

Nguồn tham khảo

• Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC): Billions of VND almost lost for fake Bill of Lading
  viac.vn