Mã HS Code: Định nghĩa, Phương pháp tra cứu và tác động đến Chính sách Xuất Nhập khẩu

Mục tiêu bài học

Sau khi hoàn thành bài học này, người học sẽ:

• Hiểu bản chất pháp lý và vai trò trung tâm của mã HS trong xuất nhập khẩu
• Nắm được logic phân loại HS, đủ để định hướng tra cứu đúng cách
• Hiểu rõ trách nhiệm của chủ hàng trong việc xác định và khai báo mã HS
• Nhận diện tác động dây chuyền của HS đến thuế, chính sách và rủi ro pháp lý
• Biết khi nào cần tra cứu sâu, dùng công cụ hoặc xin ý kiến chuyên môn, thay vì làm theo cảm tính

1. HS Code là gì – và vì sao nó là “xương sống” của chính sách Xuất Nhập khẩu?

Trong thực tế, nhiều người coi HS Code chỉ đơn giản là: “Một mã số để điền vào tờ khai hải quan.”

Cách hiểu này chưa đủ.

HS Code là hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa, được xây dựng và áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn cầu, nhằm:

• Phân loại hàng hóa theo bản chất, cấu tạo và công dụng
• Làm cơ sở để các quốc gia:
  • Xây dựng biểu thuế
  • Ban hành chính sách quản lý
  • Thống kê và đàm phán thương mại

=> HS Code không chỉ phục vụ hải quan, mà chi phối toàn bộ chính sách xuất nhập khẩu.

2. Cấu trúc mã HS – vì sao “tra giống tên hàng” rất dễ sai?

Mã HS có cấu trúc phân tầng rõ ràng:

• 06 chữ số đầu: thống nhất toàn cầu
• 02–04 chữ số sau: do từng quốc gia quy định để phục vụ quản lý

Điều này dẫn đến một nguyên tắc quan trọng:

HS có thể giống nhau ở 6 số đầu, nhưng khác nhau về thuế và chính sách tại từng quốc gia.

HS không được xây dựng theo “danh sách tên hàng”, mà theo:

• Phần
• Chương
• Nhóm
• Phân nhóm

=> Tra HS đúng là tra theo cấu trúc, không phải theo cảm giác “nghe giống tên hàng”.

Lưu ý từ thực tế áp dụng:
Mặc dù 06 chữ số đầu của HS mang tính thống nhất toàn cầu, nhưng cách diễn giải và chú giải chi tiết tại từng quốc gia có thể khác nhau. Vì vậy, trong thực tế, mã HS 06 số do nước xuất khẩu sử dụng không phải lúc nào cũng phù hợp khi áp dụng tại Việt Nam.

Việc lấy nguyên mã HS 06 số của nước xuất khẩu để “phát triển” thành mã 08 số của Việt Nam nhiều trường hợp không được hải quan chấp thuận, đặc biệt với các mặt hàng:

• Có cấu tạo phức tạp
• Đa công dụng
• Có sự khác biệt trong chú giải giữa các quốc gia

=> Khi đó, mã HS phải được xác định lại theo biểu thuế và chú giải của Việt Nam, không dựa thuần túy vào mã HS của nhà xuất khẩu.

3. Tư duy phân loại HS – điều người học nền tảng cần nắm

Ở mức nền tảng, người học không cần thuộc lòng toàn bộ 6 quy tắc GRI, nhưng cần nắm 3 tư duy cốt lõi:

1. Phân loại theo bản chất hàng hóa, không theo tên thương mại
2. Phân loại theo công dụng chính, không theo công dụng phụ
3. Hàng chưa hoàn chỉnh vẫn có thể bị phân loại như hàng hoàn chỉnh nếu đã mang đặc trưng cơ bản

=> Đây là nguồn gốc của rất nhiều tranh chấp HS trên thực tế.

4. Phương pháp tra cứu HS – hiểu đúng để dùng đúng công cụ

Nguyên tắc quan trọng nhất:

HS không tra từ mã, mà tra từ việc hiểu hàng hóa.

Trình tự tư duy đúng luôn là:

1. Hiểu rõ hàng hóa (thành phần – công dụng – cấu tạo)
2. Xác định nhóm HS theo cấu trúc danh mục
3. Kiểm tra lại bằng:
   • Biểu thuế
   • Chú giải
   • Các kết quả phân loại đã có

Trong thực tế, người làm XNK nên kết hợp:

• Biểu thuế chính thức
• Công cụ tra HS hỗ trợ
• Kinh nghiệm từ các lô hàng đã thông quan

=> Công cụ giúp tra nhanh, nhưng không thay thế tư duy phân loại.

5. Trách nhiệm xác định mã HS – điểm chủ hàng không được nhầm

Một hiểu lầm rất phổ biến là: “Forwarder hoặc hải quan sẽ xác định HS giúp doanh nghiệp.”

Theo pháp luật hải quan Việt Nam:

Trách nhiệm xác định và khai báo mã HS thuộc về người khai hải quan (chủ hàng).

Điều này có nghĩa là:

• Chủ hàng có quyền khai báo mã HS
• Nhưng chịu toàn bộ trách nhiệm pháp lý về mã HS đã khai

Việc tham khảo HS từ nhà cung cấp, nhờ forwarder hỗ trợ hoặc dùng công cụ tra cứu không làm thay đổi trách nhiệm cuối cùng của chủ hàng.

Tuy nhiên, cần hiểu rõ rằng: chủ hàng không có quyền tùy ý lựa chọn mã HS theo ý chí chủ quan.
Trong quá trình xử lý tờ khai, cơ quan hải quan có quyền kiểm tra, yêu cầu giải trình và ấn định lại mã HS nếu mã HS khai báo không phù hợp.

Trên thực tế, HS là một trong những nội dung được hải quan kiểm tra kỹ nhất, đặc biệt với các mặt hàng:

• Có thuế suất cao
• Thuộc diện quản lý chuyên ngành
• Có tiền lệ tranh chấp phân loại

6. Mã HS – điểm khởi đầu quyết định thuế, chính sách và mức độ rủi ro

Trong xuất nhập khẩu, mã HS là điểm xuất phát của toàn bộ cơ chế quản lý hàng hóa.
Khi mã HS được xác định, các yếu tố phía sau sẽ được kéo theo, bao gồm:

• Chính sách mặt hàng 
• Yêu cầu giấy phép, kiểm tra chuyên ngành, công bố 
• Thuế nhập khẩu, VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt và ưu đãi thuế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA)
• Mức độ kiểm tra, soi chiếu của hải quan

=> Không thể xác định chính sách nếu chưa xác định đúng mã HS, và cũng không thể chọn chính sách rồi quay lại “tìm” mã HS cho phù hợp.

Vì vai trò “điểm gốc” này, khi mã HS bị xác định là không phù hợp, hậu quả có thể bao gồm:

• Truy thu thuế và tiền chậm nộp
• Áp lại chính sách quản lý
• Xử phạt và rủi ro hậu kiểm kéo dài

Trong một số trường hợp đặc biệt (hàng mới, phức tạp, giá trị lớn, nhập khẩu dài hạn), pháp luật cho phép xác định trước mã HS. Tuy nhiên, đây là công cụ pháp lý đặc biệt, hồ sơ phức tạp và không phải giải pháp mặc định.

=> Với phần lớn trường hợp, hiểu đúng logic HS và tra cứu đúng nguồn vẫn là cách tiếp cận thực tế hơn.

Trong xuất nhập khẩu, sai ở mã HS là sai từ gốc.

7. Kết luận

Trong thực tế, chủ hàng hiếm khi trực tiếp tra cứu mã HS, mà công việc này thường do forwarder hỗ trợ thực hiện. Đây là điều bình thường trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Tuy nhiên, việc forwarder hỗ trợ không làm thay đổi trách nhiệm pháp lý của chủ hàng. Mã HS khai báo vẫn là căn cứ để xác định thuế, chính sách và rủi ro, và chủ hàng là bên chịu trách nhiệm cuối cùng.

Vì vậy, điều quan trọng không phải là chủ hàng tự tra mã HS, mà là:

• Hiểu tầm quan trọng của mã HS
• Hiểu vì sao mã HS đó được đề xuất
• Và chủ động kiểm tra, đối chiếu lại khi cần, đặc biệt với các lô hàng có rủi ro cao

Forwarder hỗ trợ nghiệp vụ, nhưng sự chủ động kiểm tra của chủ hàng là lớp bảo vệ quan trọng nhất.

Gợi ý học tiếp / tham khảo sâu hơn

Các bài đọc chi tiết:

• Định Nghĩa Mã HS Và Hướng Dẫn Đọc Hiểu HS
• Các Quy tắc Phân Loại Hàng Hóa Và Xác Định Mã HS
• Hướng dẫn xác định nhanh mã HS

Chọn HP Toàn Cầu làm đơn vị logistics xuất nhập khẩu của bạn?

HP Toàn Cầu là đơn vị uy tín hàng đầu trong lĩnh vực giao nhận quốc tế tại Việt Nam

Hãy liên lạc ngay với HP Toàn Cầu nếu bạn muốn được tư vấn về thuế nhập khẩu hoặc thủ tục nhập khẩu bàn xoay hâm nóng hay để nhận báo giá, dự toán thời gian vận chuyển

Công ty TNHH HP Toàn Cầu

Nhà cung cấp Dịch vụ Vận chuyển quốc tế, thủ tục hải quan và giấy phép xuất nhập khẩu!

Địa chỉ: Số 13, LK3 – NO03 – Khu đô thị Văn Khê – Phường Hà Đông – Hà Nội

Website: hptoancau.com

Email: info@hptoancau.com

Điện thoại: 024 373 008 608/ Hotline: 0886115726 – 0984870199

hoặc yêu cầu báo giá theo link

Lưu ý:

– Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, trước khi sử dụng, bạn nên liên lạc HP Toàn Cầu để update nội dung cập nhật mới nhất (nếu có)

– HP Toàn Cầu giữ bản quyền với bài viết và không đồng ý đơn vị khác sao chép, sử dụng bài viết của HP Toàn Cầu vì mục đích thương mại

– Mọi sự sao chép không có thỏa thuận với HP Toàn Cầu (kể cả có ghi dẫn chiếu website hptoancau.com) có thể dẫn đến việc chúng tôi claim với google và các bên liên quan.