Tranh chấp trong hợp đồng xuất khẩu quần áo trẻ em: Bài học từ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng

1. Bối cảnh hợp đồng

Một doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng xuất khẩu quần áo trẻ em (cat 68) theo điều kiện FOB cảng TP. Hồ Chí Minh. Cảng đến là Birmingham và London.

Lô hàng bao gồm nhiều mặt hàng với mẫu mã, màu sắc khác nhau. Sau khi ký hợp đồng, người bán đặt may gia công tại các cơ sở may mặc ở TP. Hồ Chí Minh.

Khác với các hợp đồng trước thường yêu cầu Vinacontrol kiểm định, hợp đồng lần này quy định việc kiểm tra chất lượng do SGS thực hiện, dựa trên thông số kỹ thuật và mẫu đối đã được người mua chấp thuận.

2. Quá trình kiểm định và phát sinh tranh chấp

Người bán liên hệ SGS và nhận tiêu chuẩn kiểm tra “MIL STD M2.1, m4.0” (cho phép lỗi lớn 2,1%, lỗi nhỏ 4,0%). Tuy nhiên, do đã quen với tiêu chuẩn Vinacontrol, người bán không tìm hiểu kỹ tiêu chuẩn SGS.

Trước khi kiểm định, người bán thông báo hàng sẵn sàng giao, khiến người mua chỉ định tàu đến nhận hàng. Khi SGS kiểm định, kết quả cho thấy tỷ lệ lỗi lớn vượt mức 2,1%, và SGS cấp chứng thư ghi rõ “non-conform” (không phù hợp).

Người bán vẫn giao hàng lên tàu, lập bộ chứng từ và xuất trình ngân hàng để thanh toán. Ngân hàng từ chối vì chứng thư giám định không phù hợp L/C.

3. Thương lượng giữa hai bên

Người mua phản hồi: với kết quả giám định của SGS, họ khó tiêu thụ lô hàng theo giá dự kiến. Do đó, họ đưa ra ba phương án:

1. Kiểm tra lại toàn bộ, sửa chữa lỗi và người bán chịu chi phí; hoặc giảm giá 15% lô hàng.

2. Người mua chấp nhận hàng nếu người bán vận chuyển về Việt Nam sửa chữa, đạt tiêu chuẩn rồi gửi lại; chi phí do người bán chịu.

3. Người mua chấp nhận lô hàng nhưng giá phải giảm theo mức thỏa thuận.

Người bán giải thích do chưa quen tiêu chuẩn SGS, đề nghị giảm giá 10%, sẽ khấu trừ vào đơn hàng tiếp theo. Người mua đồng ý, tiếp tục đặt hàng. Kết quả, người bán lỗ khoảng 3% tổng trị giá lô hàng.

4. Bài học pháp lý & thương mại

Tình huống này cho thấy một số điểm cần rút kinh nghiệm:

• Hợp đồng phải thỏa thuận rõ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng (Vinacontrol, SGS hay tổ chức khác).

• Người bán phải nghiên cứu kỹ tiêu chuẩn kiểm định trước khi ký hợp đồng, tránh “sốc” khi kết quả không đạt yêu cầu.

• Không nên thông báo sẵn sàng giao hàng nếu chưa có chứng thư kiểm định phù hợp với hợp đồng hoặc L/C.

• Khi phát sinh tranh chấp, giải pháp thương lượng linh hoạt (giảm giá, sửa chữa) có thể giúp duy trì quan hệ thương mại, nhưng gây thiệt hại trực tiếp cho người bán.

📌 Kết luận: Trong hợp đồng xuất khẩu, khâu kiểm định chất lượng đóng vai trò quyết định. Người bán cần hiểu rõ tiêu chuẩn của tổ chức giám định để đảm bảo chứng từ hợp lệ và tránh rủi ro thanh toán.