Thuế bảo vệ môi trường đối với hàng nhập khẩu

Tác giả: Đội ngũ nghiệp vụ HP Toàn Cầu · Cập nhật: tháng 6/2026

Thuế bảo vệ môi trường khi nhập khẩu — vì sao dễ tính sai?

Thuế bảo vệ môi trường (BVMT) là sắc thuế thứ ba trong nhóm “đi kèm khâu nhập khẩu”, đứng ngay trước GTGT trong chuỗi tính. Cũng như TTĐB, nó chỉ áp cho một danh mục hàng hẹp. Nhưng BVMT có đặc điểm khiến nó dễ tính sai theo cách khác hẳn: nó là thuế tuyệt đối tính trên số lượng hàng, không tính trên giá trị. Người quen tính thuế theo phần trăm giá trị (thuế NK, TTĐB, GTGT) rất hay áp nhầm tư duy “nhân với thuế suất %” vào BVMT.

Về văn bản: luật gốc vẫn là Luật Thuế BVMT 2010 — không bị thay thế như GTGT hay TTĐB. Cái thay đổi là mức thuế tuyệt đối cụ thể, do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định theo từng thời kỳ. Với xăng, dầu, mỡ nhờn, mức cho năm 2026 nằm ở Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15. Đây là bài thuộc cụm thuế khi nhập khẩu hàng hóa.

BVMT là gì và hàng nào chịu thuế?

BVMT là thuế gián thu, thu vào hàng hóa mà khi sử dụng gây tác động xấu đến môi trường. Danh mục đối tượng chịu thuế là một danh sách đóng tại Điều 3 Luật BVMT 2010 — hàng không nằm trong danh sách này thì không chịu BVMT.

Tám nhóm hàng chịu thuế BVMT

• Xăng, dầu, mỡ nhờn (xăng trừ etanol, nhiên liệu bay, dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut, dầu nhờn, mỡ nhờn)
• Than đá (than nâu, antraxit, than mỡ, than đá khác)
• Dung dịch HCFC — môi chất lạnh gây suy giảm tầng ô dôn
• Túi ni lông thuộc diện chịu thuế (túi nhựa xốp từ màng polyetylen đơn)
• Thuốc diệt cỏ loại hạn chế sử dụng
• Thuốc trừ mối loại hạn chế sử dụng
• Thuốc bảo quản lâm sản loại hạn chế sử dụng
• Thuốc khử trùng kho loại hạn chế sử dụng

Với nghiệp vụ nhập khẩu, hai nhóm gặp nhiều nhất là xăng dầu (doanh nghiệp đầu mối, sản xuất) và túi ni lông (doanh nghiệp nhập bao bì nhựa).

Trường hợp KHÔNG chịu BVMT

Theo Điều 4, ngoài hàng không nằm trong danh mục Điều 3, các trường hợp sau dù thuộc danh mục vẫn không chịu thuế: hàng quá cảnh, chuyển khẩu qua cửa khẩu Việt Nam; hàng tạm nhập tái xuất trong thời hạn quy định; hàng do cơ sở sản xuất trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu. Người nộp thuế là tổ chức, cá nhân nhập khẩu/sản xuất hàng thuộc danh mục; trường hợp ủy thác nhập khẩu thì người nhận ủy thác là người nộp thuế.

Cách tính BVMT — thuế tuyệt đối trên số lượng

Đây là điểm khác biệt cốt lõi so với ba sắc thuế đã học. BVMT không nhân với thuế suất phần trăm và không cần biết trị giá lô hàng. Theo Điều 6 và 7 Luật BVMT 2010:

Số lượng hàng tính theo lít, kg, tấn… tùy mặt hàng; mức tuyệt đối là số tiền cố định trên một đơn vị (đồng/lít, đồng/kg…), do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định trong khung của Điều 8.

Dù tính độc lập theo số lượng, BVMT vẫn được cộng vào cơ sở tính GTGT — đứng ngay trước GTGT. Trong chuỗi, chỉ có GTGT “gánh” phần BVMT này; BVMT không làm thay đổi thuế NK hay TTĐB đã tính trước.

Mức thuế tuyệt đối — khung luật và mức cụ thể 2026

Cần phân biệt hai loại con số. Biểu khung tại Điều 8 chỉ cho biết khoảng tối thiểu–tối đa, không phải mức áp dụng. Mức cụ thể để tính thuế do Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định trong khung đó. Khi tính thực tế, phải dùng mức cụ thể đang hiệu lực, không dùng số trong khung.

Mức cụ thể với xăng, dầu, mỡ nhờn năm 2026 (NQ 109/2025)

Mức năm 2026 vẫn là mức ưu đãi (thấp hơn trần khung), áp dụng đến hết 31/12/2026. Từ 01/01/2027, nếu không có nghị quyết gia hạn mới, mức xăng dầu mỡ nhờn sẽ quay về mức theo Nghị quyết 579/2018/UBTVQH14 (cao hơn). Với lô hàng xăng dầu có tờ khai sang 2027, phải rà lại văn bản hiệu lực tại thời điểm đó.

Các nhóm ngoài xăng dầu áp dụng mức tại các nghị quyết riêng (nền tảng là Nghị quyết 579/2018). Khung luật tham chiếu: than đá 10.000–50.000 đồng/tấn; túi ni lông chịu thuế 30.000–50.000 đồng/kg; HCFC 1.000–5.000 đồng/kg; thuốc hạn chế sử dụng 500–3.000 đồng/kg tùy loại.

Ví dụ tính

Ví dụ 1 — Lô túi ni lông (cách tính tuyệt đối)

Lô túi ni lông chịu thuế, nhập 5.000 kg, tờ khai 2026; giả định mức BVMT 50.000 đồng/kg.

Dù lô túi này có giá CIF 300 triệu hay 600 triệu, BVMT vẫn là 250 triệu vì chỉ phụ thuộc số kg.

Ví dụ 2 — Lô dầu diesel (BVMT trong chuỗi tính thuế)

Lô dầu diesel nhập 100.000 lít, tờ khai 2026. Trị giá tính thuế NK (CIF) 1,5 tỷ; thuế suất NK ưu đãi giả định 5%. Dầu diesel không chịu TTĐB. Mức BVMT 2026 là 1.000 đồng/lít; giả định mặt hàng được giảm GTGT còn 8%.

Khung pháp lý của thuế BVMT hàng nhập khẩu

Danh mục đầy đủ — số hiệu, ngày ban hành và link tới văn bản gốc — được cập nhật tại: Danh mục văn bản pháp luật xuất nhập khẩu → mục Các biểu thuế khi nhập khẩu.